Margarete Steiff”
.

 

  In de vitrines van het museum spelen meer dan 550 Käthe Krusepoppen met hun eigentijdse poppenspeelgoed, knuffeldieren en teddybeertjes. Velen zijn kaal gespeeld, maar hebben door de tijd niets van hun charme verloren. De vele pluche beren, hondjes, poesjes en andere dieren in het museum, zijn hoofdzakelijk van het bekende merk STEIFF.
   
  Margarete Steiff (1847) is net als Käthe Kruse (1883), een begrip in de verzamelwereld geworden. Een niet kenner verwart de twee beroemde vrouwen vaak met elkaar. In het museum hoort men vaak de opmerking: Käthe Kruse was toch die vrouw in die rolstoel. Maar het waren twee totaal verschillende vrouwen, maar met enige overeenkomsten. Ze waren beiden zeer geëmancipeerd, ze hadden talent voor zaken doen en beiden hadden ze hart voor het materiaal dat ze produceerden. Käthe Kruse werd beroemd en bekend door haar handgemaakte stoffen poppen, die nu al ruim 100 jaar worden geproduceerd. En Margarete Steiff werd beroemd door haar pluche teddyberen, vilten poppen en haar vilten en pluchen dieren.
   
  Käthe Kruse begint in 1910 haar bedrijf in Berlijn, in de werkplaats van haar man, de beroemde beeldhouwer Max Kruse. In 1911 vertrok zij naar Bad Kösen aan de Saale, waar haar bedrijf tot 1950 tot aan de top bracht. Na de machtswisseling in de 50er jaren vertrok zij naar Donauwörth, om samen met haar zonen het bedrijf verder te voeren. In 1956 nam haar dochter Hanne en haar echtgenoot Heinz Adler het bedrijf over. Het Käthe Kruse bedrijf is tot op heden nog steeds in Donauwörth gevestigd, maar is geen familiebedrijf meer van de Kruse’s. In 1991 is het bedrijf in andere handen gekomen, van dee Fam. Christenson, maar er worden nog steeds Käthe Kruse poppen geproduceerd.
   
  Margarete Steiff werd de oprichtster van een bedrijf met wereldfaam, in Giengen a.d. Brenz. Zij was, net als Käthe Kruse in haar tijd, een vakvrouw en op en top zakenvrouw. Zij wist met haar pluche knuffels vele kinderharten te raken. Haar pluche beren en beesten overtreffen de kwaliteit van de vele andere merken.
   
  Op 24 juli 1847 werd Margarete geboren, als Apolonia Margarete Steiff, 3e kind van 4 kinderen, dochter van Friedrich Steiff en zijn vrouw Marie Margarete Haehnle. Als Margarete 1,5 jaar oud is krijgt zij een koortsaanval door onbekende oorzaak. Sindsdien heeft zij geen kracht meer in haar armen en benen. Haar ziekte verhindert echter niet, dat Margarete opgroeit tot een vrolijk kind, met een groot organisatietalent. Een gave, die haar later in haar leven verder zal helpen. Als zij ouder wordt, belandt Gretle, zoals zij genoemd werd, in een invalidewagentje. Later blijkt dat zij kinderverlamming heeft. Een ziekte, waarnaar in die tijd nog geen wetenschappelijk onderzoek werd gedaan. Margarete blijft afhankelijk van haar rolstoel. Haar zusjes en broer brengen haar ieder dag in een wagentje naar school en een bereidwillig buurmeisje tilt haar elke dag de klas in. Margarete is vlijtig, leert goed en al snel steken haar vorderingen boven het gemiddelde van de andere leerlingen uit. Een latere operatie brengt geen verbeteringen. Ondanks de tegenwerking van haar ouders zet Margarete haar wil door en bezoekt de naaischool, waar ze uitgroeide tot een perfecte kleermaakster. Als haar zusje Pauline een atelier opent voor fijne kleding, gaat Margarete haar helpen.
   
  In 1874 verbouwt haar vader Friedrich Steiff het woonhuis in de Ledergasse en richt het in tot naaierij. Margaret en haar zuster hebben al snel meer werk en kunnen als eerste in Giengen aan de Brenz een naaimachine aanschaffen. Hoewel Margaret door haar verlamming genoodzaakt is de naaimachine eigenlijk van de verkeerde zijde te bedienen, wordt Margaret als zeer snel produktief en handig op de machine.
   
  In 1877 begint Margarete, op aanraden van een aangetrouwde neef (Wilhelm Adolf Glatrz), een confectiewinkeltje in haar woonplaats. Uit deze winkel ontwikkelt zich een kleine onderneming en kan zij meerdere vaste naaisters in dienst nemen. In 1880 ontdekt Margareth Steff in een tijdschrift een model van een olifant en vervaardigt zij met haar naaisters 2 zakken vol met vilten olifanten als speldenkussens voor de Heidenheimer markt.
   
In 1886 werden er wel 5170 van olifanten verkocht en die olifanten waren het gevolg dat er ook andere dieren ontworpen werden en geproduceerd als kinderspeelgoed. Ondertussen bekommert Margarete’s broer zich om de verkoop van de familieonderneming Steiff, en de omzet groeit. Margarete koopt voor haar vilten dieren in 1886 nog weer voor 1460 Mark vilt in. Vier jaar later is die inkoopspost al uitgegroeid tot 5070 Mark.
In 1892 worden de eerste Steiffpoppen van vilt geproduceerd. Het assortiment bevatte wel 21 verschillende poppentypen, hoofdzakelijk stelletjes in klederdracht, maar ook matrozen, tuinmannen, politieagenten en herders.
   
  Ook in 1892 wordt de eerste catalogus gedrukt. In 1893 stijgt de omzet van vilten speelgoed reeds tot 16.000 DM. In 1901 wordt het eerste speelgoed al naar de USA geexporteerd en de omzet loopt op tot over de 180.000 Mark.
   
  Vanaf 1897 worden de Steiff dieren aan de borst van een schildje voorzien en vanaf 1904 krijgen de dieren van Franz Steiff tevens een merkteken, in de vorm van een metalen knoop in het oor, met een daarbij behorend stoffen vaantje. De vorm van het schildje, de knop en vaantje veranderen in de loop der jaren. Het merkteken, de metalen knop in het oor, werd vanaf november 1904 in alle Steiffdieren en Teddyberen aangebracht. Oorspronkelijk was de metalen knop van een olifant voorzien, later werd het olifantenembleem door één met de naam Steiff vervangen. Kenners zullen hun dieren of beren naar die vorm van de knop of label kunnen dateren.
   
 

Eerste Steiff beer

   
In 1902 ontwikkelt Richard Steiff, een neef van Margarete, een speelgoedbeer met een mohair vel. De eerste in zijn soort werd eigenlijk zonder succes geproduceerd. Pas toen na het einde van de Leipziger Spielwarenmesse, waar de beer werd geïntroduceerd, werden er 3000 exemplaren verkocht.

Tijdens de laatste dag maakte Paul een praatje met iemand van speelgoedverdeler George Borgfeldt & Co. De man was teleurgesteld omdat hij niets origineel en knuffelbaars had kunnen vinden. Paul haalde hoopvol zijn beer voor de dag en mocht meteen een bestelling noteren voor 3000 exemplaren.

   
 

Richard Steiff

   
Bild:Teddybear cartoon.jpg Theodore Roosevelt, de 26e president van de USA, werd onbewust de aanleiding voor de naamgeving van de legendarische Teddybeer. De Amerikaanse karikatuurtekenaar Clifford K. Berryman, vrolijkte de krantenartikelen in de Washington Post in die tijd altijd op met zijn cartoons. Met zijn karikatuur tekeningen heeft hij vele malen de Amerikaanse president op de hak genomen. Zijn tekening van Teddy Roosenvelt, zoals de president in de volksmond werd genoemd, tijdens een berenjacht waar hij weigerde een klein beertje dood te schieten, dat aan een boom was vastgeboden, zorgde onbewust voor de beste Teddybeer reclame. De Steiff-Teddy werd in 1903 op de Leipziger Messe voorgesteld. Het gevolg oversteeg alle verwachtingen. Er werden datzelfde jaar meer dan 12.000 exemplaren van verkocht.

Echter 5 jaar later, in 1907 werden er in Giengen al bijna 1 millioen Steiff Teddyberen vervaardigd voor binnen en buitenland. De vijf neven van Margarethe Steiff werden in datzelfde jaar als bedrijfsleiders van de Steiff GmbH aangesteld. Tussentijds trad ook de zoon van Richard Steiff toe tot de onderneming. Margarete Steiff was echter altijd aanwezig in haar bedrijf, waakte zelf over de kwaliteit van de productie en hield een vast familair contact met haar medewerkers. Andere ondernemers zijn inmiddels ook beren gaan produceren.

 

Van 1903 tot 1907 stijgt de productie van genaaide beren tot 1.700.000. Er werkten inmiddels 400 man in de fabriek en nog eens 1800 vrouwen waren werkzaam in de „Heimarbeit“ of wel thuisarbeid.

   
Margarete Steiff mit Bär In 1909 sterft Margarete Steiff.

 Margarete Steiff sterft op 9 Mei 1909 kinderloos op 61 jarige leeftijd, tengevolgen van een longontsteking. Margarete Steiff vermaakt haar onderneming aan haar neven en nichten, w.o. Richard Steiff. Uit een in het begin, voor die tijd, hopeloze toekomst bouwde Margarethe Steiff met moed, hart en wilstkracht een onderneming op. Een bedrijf, dat ook na haar dood nog altijd aan de top bleef staan. De pluche Steiff dieren en teddyberen (met „Knopf im Ohr“) zijn een geliefd verzamelobject geworden van groot en klein. Opmerkelijk is hierbij, dat de teddybeer zijn wereldwijde zegentocht in de tijd maakte. Temeer omdat er nog geen televisie was, internet of bioscoopreclame. De teddybeer is zo bekend geworden, dat hij voor alle mensen uit de wereld een begrip is geworden. Dit fenomeen was, vooral voor die tijd, heel uniek!

 

Oude teddyberen en pluche kuffels zijn nu meer een verzamelobject geworden van volwassenen, de kinderen van vroeger. Want wie van ons zou zich niet weer even graag kind willen voelen?

 

   
   
 

 

 

LIEFDE IS BLIND.

 

Zoals ik jou zie zitten, kapot en opgelapt,

dan wordt mijn hart vertederd, t is of iets in mij knapt.

Jouw knoopjesogen kijken, somber de wijde wereld in.

't Is of je bij je eigen denkt: "Heeft het leven nog wel zin?"

 

Je neusje kaal versleten, waardoor men vulling ziet.

En overal die lapjes, je lijkt één stuk verdriet.

Het is niet aan je te zien, door dat opgelapte lijf,

maar eens was jij een trotse beer, je was een beer van Steiff !

 

Er werd om jou gevochten in de verleden tijd

en vaak kwam jij niet ongehavend, uit deze kinderstrijd.

Maar niet alleen bestreden werd jij....maar ook bemind.

Je werd geknuffeld en gezoend, door menig mensenkind.

 

Dat jij veel liefde hebt gehad, dat ziet een ieder wel.

Al zie jij er ellendig uit, door dat kapotte kale vel.

Je snuit met gele lapjes......één arm hangt er bij neer.

Door al dit toonbaar stil verdriet, wordt jij mijn lief’lings beer.

 

Het is aan jou te zien, dat tijd geen wonden heelt.

Maar toch ben'k blij met jou al ben je stuk gespeeld.

Want liefde die is blind, die ziet geen gat of wonden.

Juist daarom ben ik blij......dat ik jou heb gevonden.

 

       Tiny Riemersma

 

© M. Schnellenberg